Len – dobroczynne właściwości prozdrowotne i kosmetyczne

przez aleeko . 0 Komentarzy

Len zwyczajny (Linum usitatissimum) jest jedną z najstarszych roślin uprawnych. Od początku naszej cywilizacji dostarczał włókien i oleju tłoczonego z nasion. Jest rośliną jednoroczną o wzniesionej, cienkiej łodydze, osiągającej 80 cm wysokości. Ma lancetowate, wydłużone liście i niebieskie lub białe kwiaty zebrane w luźne, wiechowate kwiatostany. Kwitnie od czerwca do sierpnia. Nasiona (siemię lniane) są płaskie, błyszczące, barwy brązowej. Nazwa rodzajowa Linum oznacza nić, a usitatissimum – bardziej użyteczny.

Len zwyczajny

Nasiona lnu leczniczo wykorzystywano były już w VI w przed naszą erą przez lekarzy greckich i rzymskich przy zapaleniu błon śluzowych, bólach podbrzusza i biegunce. Od lat 90. dwudziestego wieku roślina była używana w przemyśle płóciennym i papierniczym. Jest też doceniana przez dietetyków i medyków ze względu na właściwości zdrowotne i zawartość biologicznie aktywnych związków. Stosuje się ją także w produkcji paszy dla zwierząt oraz w przemyśle kosmetycznym.

Surowiec zielarski

Surowcem zielarskim są nasiona lnu. W celach leczniczych wykorzystuje się olej wytłaczany na zimno z nasion oraz wytłoki.

Substancje czynne

Skład nasion jest następujący: 6% śluzu w łupinie nasiennej, ok. 45% tłustego oleju, glikozydy cyjanogenne (do 1,5% – tylko z rozdrobnionych i namoczonych nasion). Ponadto białka, sterole, glikozydy, kwasy organiczne m.in. askorbinowy, enzymy, sole mineralne ze związkami magnezu, żelaza, kobaltu, miedzi i cynku.

               Olej lniany zawiera przede wszystkim glicerydy kwasów nienasyconych: linolenowego, linolowego, olejowego oraz w mniejszym stopniu – glicerydy kwasów nasyconych, a ponadto fitosterole oraz witaminę E.

Olej lniany

Ze względu na swoje wartości odżywcze siemię lniane jest naszym polskim superfoods.

Wartości odżywcze

Nasiona lnu mają w sobie wiele związków biologicznie czynnych  działaniu prozdrowotnym – przede wszystkim kwasy tłuszczowe omega-3, białka, błonnik pokarmowy, lignany, witaminy (C, E, B1, B2, B3, B5, B6 oraz kwas foliowy) oraz składniki mineralne (Ca, Mg, P, Cu, Zn).

Siemię lniane

               Siemię lniane składa się w 35-40% z lipidów i jest jednym z najbogatszych roślinnych źródeł kwasów tłuszczowych omega-3, a szczególnie kwasu alfa-linolenowego (ALA), który jest w organizmie prekursorem ważnych kwasów nienasyconych: EPA i DHA. Inne kwasy tłuszczowe zawarte w roślinie to kwas oleinowy, linolowy (jednonienasycone), palmitynowy i stearynowy (nasycone). Stosunek kwasów omega-6 do omega-3 w siemieniu lnianym jest bardzo korzystny i wynosi 0,3:1. W postaci nieprzetworzonej (w trakcie przetwarzania znaczna część substancji aktywnych ulega utlenieniu) siemię jest także dobrym źródłem tokoferoli. W diecie wegańskiej jest polecane jak zamiennik tranu.

               Zawartość białek w nasionach lnu wynosi od 20-30%, jednak białko z tych roślin nie jest uważane za pełnowartościowe ze względu na ograniczoną ilość lizyny. Ponadto zawiera również bioaktywne peptydy uważane za obniżające ryzyko chorób sercowo-naczyniowych.

               Siemię lniane jest bardzo dobrym źródłem błonnika pokarmowego. Składa się on z frakcji rozpuszczalnej w wodzie (pektyny, śluzy i gumy) odpowiadającej za utrzymywanie poziomu glikemii poposiłkowej i obniżającej poziom glukozy we krwi. Druga frakcja to błonnik nierozpuszczalny w wodzie (celuloza i ligniny) o właściwościach przeczyszczających i zapobiegających zaparciom, poprzez zwiększenie masy kału i skrócenie czasu pasażu jelitowego. Stosunek rozpuszczalnego do nierozpuszczalnego błonnika w siemieniu lnianym wynosi ok. 40:60.

               Nasiona lnu zawierają około 800 razy większą ilość lignanów w porównaniu z innymi źródłami roślinnymi. Pełnią rolę antyoksydantów i fitoestrogenów.

               Siemię lniane zawiera niewielkie ilości związków cyjanowych, dlatego nie powinno się go spożywać w nadmiernych ilościach.

Właściwości lecznicze i prozdrowotne lnu

1. Leczenie zaparć, zespołu jelita drażliwego, wrzodów i innych schorzeń układu pokarmowego

Ze względu na wysoką zawartość błonnika wykazuje właściwości ułatwiające wypróżnianie, wiążąc wodę i zwiększając objętość stolca. Przy stosowaniu siemienia lnianego w zespole jelita drażliwego rzadziej dochodziło do zaparć i bólów brzucha. Ponadto siemię lniane jest wykorzystywane jako śluzowy środek osłaniający i przeciwzapalny w chorobach przewodu pokarmowego, przy wrzodach żołądka i dwunastnicy, w kurczowych bólach brzucha, w schorzeniach dróg moczowych, a także żółciowych. Śluz z lnu jest odporny na czynniki hydrolizujące. Ponadto przy wrzodach zmniejsza dolegliwości – ból, pieczenie i zgagę.

2. Schorzenia układu oddechowego

Nasiona lnu są stosowane w stanach zapalnych górnych dróg oddechowych, przy chrypce, kaszlu, przeziębieniu i zapaleniu oskrzeli. W dodatku wykorzystuje się je również w leczeniu chorób płuc, zwłaszcza zapalenia oskrzeli z obfitym zaleganiem flegmy. Przy kaszlu suchym zmniejsza podrażnienie, natomiast w kaszlu mokrym ułatwia oczyszczenie oskrzeli z zalegającej wydzieliny. W postaci okładów (tzw. kataplazmów) stosuje się tą roślinę przy zapaleniu opłucnej.

3. Regulacja stężenia hormonów płciowych i łagodzenie skutków menopauzy

Lignany wykazują działanie konkurencyjne w stosunku do endogennych estrogenów. Wspomagają utrzymywanie homeostazy, w przypadku nadmiaru jak i niedoboru hormonów steroidowych. Wiążą wolne receptory estrogenowe, stymulując szlak przekaźnikowy, co pomaga redukować niekorzystne skutki w przypadku niskiego endogennego poziomu hormonu. W przypadku wysokiego poziomu estrogenów działają także regulująco, obniżając ryzyko rozwoju nowotworów hormononiezależnych, m.in. raka piersi i jajników. Mogą łagodzić dolegliwości przy menopauzie i być stosowane zamiast terapii hormonalnej. Lignany w przewodzie pokarmowym są przetwarzane przez bakterie jelitowe na enterodiol i enterolakton, które wykazują słabe działanie estrogenowe. Zmniejszają objawy naczynio-ruchowe u kobiet z menopauzą. Ponadto chronią przed osteoporozą.

4. Len jako pomoc w chorobach skórnych

Okłady z nasion lnu stosowane są w stanach zapalnych skóry, na egzemy, wrzody oraz oparzenia, odmrożenia, trudno gojące się rany, przy wysuszeniu skóry oraz przy skłonnościach do łuszczenia i pękania naskórka. Olej lniany przyspiesza regenerację naskórka i błon śluzowych. Stosuje się go zewnętrznie w owrzodzeniach, w stanach zapalnych skóry w formie maści, mazideł i emulsji. W dodatku nienasycone kwasy tłuszczowe z oleju wpływają na funkcjonowanie membran i przestrzeni międzykomórkowych, zapobiega utracie wody i otrzymując optymalny poziom nawilżenia, a witamina E zawarta w oleju powoduje, że skóra jest bardziej odporna na utratę wilgoci i dłużej zachowuje elastyczność.

5. Pomocny przy odchudzaniu

Błonnik znajdujący się w nasionach lnu absorbuje wodę i zwiększa swoją objętość w żołądku, dając uczucie sytości. Ponadto spowalnia opróżnianie żołądka i wchłanianie substancji odżywczych, przez co hamuje apetyt. Dlatego siemię lniane może być stosowane w profilaktyce otyłości i przy odchudzaniu. Badania donoszą, że len utrzymuje wyższy poziom leptyny, czyli hormonu zmniejszającego uczucie głodu.

6. Profilaktyka cukrzycy

Cukrzyca powoduje hiperglikemię i zaburzenia przemian węglowodanów, białek i lipidów w organizmie. Błonnik, lignany i kwasy tłuszczowe omega-3 znajdujące się w siemieniu lnianym wykazują działanie protekcyjne jeśli chodzi o ryzyko rozwoju cukrzycy oraz działają wspomagająco w jej leczeniu. Ponadto błonnik zapobiega gwałtownym skokom poziomu glukozy we krwi i wspomaga kontrolę glikemii poposiłkowej.

7. Len reguluje poziom cholesterolu

Olej lniany wpływa dobroczynnie na układ krążenia. Fitosterole i nienasycone kwasy tłuszczowe wspomagają usuwanie z organizmu nadmiaru złego cholesterolu LDL i podnoszą jednocześnie poziom dobrego cholesterolu HDL. Ponadto kwasy te wpływają na rozszerzenie naczyń wieńcowych i zwiększenie siły skurczów serca, zmniejszają ryzyko nadciśnienia, miażdżycy i chorób serca.

Wydalanie kwasów żółciowych jest podstawowym sposobem usuwania przez organizm nadmiaru cholesterolu. Błonnik rozpuszczalny znajdujący się w siemieniu lnianym wiąże kwasy tłuszczowe i usuwa je z jelit, redukując krążenie jelitowo-wątrobowe. Ponadto redukująco wpływa na poziom trójglicerydów.

Zawarte w siemieniu kwasy alfa-linolenowe (ALA) są prekursorami prostaglandyn i leukotrienów, które wpływają obniżająco na napięcie ściany naczyń. Okazuje się, że spożywanie tych kwasów wiąże się ze znaczącym spadkiem ciśnienia nadtętniczego i obniżeniem ciśnienia skurczowego.

8. Len wzmacnia włosy

Witaminy i minerały zawarte w nasionach lnu i oleju lnianym odżywiają skórę głowy, a kwasy tłuszczowe wpływają na właściwy poziom nawilżenia. Olejem lnianym można olejować suche, zniszczone włosy. Stają się one sprężyste, miękkie i doskonale nawilżone.

Len korzystnie wpływa na włosy

               Siemię lniane bardzo korzystnie wpływa na nasz organizm i ze względu na zawartość błonnika, kwasów omega-3, alfa-linolenowego (ALA), białka i lignanów jest coraz częściej stosowany, także w postaci suplementów diety. W Delikatesach Ekologicznych „Aleeko” znajdziecie Państwa szeroki wybór produktów zawierających len – oleje, nasiona i kosmetyki (mydło, szampon, balsam do ciała, mleczko do ciała, krem pod oczy i inne).

Źródła:

Senderski M.E. Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie. Wyd. M.E. Senderski, Podkowa Leśna,  2017.

Wawryka J., Teodorczyk A., Zdrojewicz Z. Zastosowanie lecznicze siemienia lnianego. Medycyna Rodzinna 1/2017; 20(1): 41-47.

https://www.poradnikzdrowie.pl/zdrowie/metody-alternatywne/len-zdrowotne-i-lecznicze-wlasciwosci-lnu-aa-G4km-gyDr-8RF8.html

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *