Dziurawiec zwyczajny – właściwości lecznicze

przez aleeko . 0 Komentarzy

Dziurawiec zwyczajny. Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) jest rośliną pospolicie występującą w Polsce na ugorach, miedzach, nieużytkach, obrzeżach lasów i dróg, zrębach leśnych i w rowach, osiągającą nawet 1 metr wysokości. Ma charakterystyczne, eliptyczne liście z charakterystycznymi kropkami prześwitującymi patrząc pod słońce, w których znajdują się olejki eteryczne. Stąd jego nazwa polska – dziurawiec i łacińska – perforatum. Ponadto ma duże pięciokrotne żółte kwiaty, zebrane w baldachogrona. Kwitnie od kwietnia do sierpnia, a nawet do września. Świeże kwiaty po roztarciu wydzielają krwistoczerwony sok, dzięki zawartości hiperycyny. Dziurawiec jest jednym z najpopularniejszych i najczęściej używanych roślin o wszechstronnym działaniu. W Delikatesach Ekologicznych „Aleeko” znajdziecie Państwo herbatki i wiele preparatów mających w składzie dziurawiec.

Kwiat dziurawca

Surowiec leczniczy i jego pozyskiwanie

Surowcem zielarskim jest ziele dziurawca. Pozyskiwany jest ze stanu naturalnego i plantacji. Ziele dziurawca zbiera się na początku kwitnienia, ścinając świeżo rozkwitające i dobrze ulistnione wierzchołki o długości do 35 cm ze stanu naturalnego. Następnie suszy się je w przewiewnym miejscu, pod zadaszeniem w temperaturze nie przekraczającej 35 stopni. Najlepiej związać je w małe pęczki. Dodatkowo można je też ułożyć cienką warstwą na bawełnianej ściereczce. Gotowy susz przechowujemy w szczelnych pojemnikach.

Substancje czynne

Dziurawiec zwyczajny zawiera związki antronoidowe, ponadto glikozydy flawonoidowe, m.in. hiperozyd o działaniu moczopędnym, rutozyd i kwercytynę wzmacniającą naczynia włosowate. Dodatkowo w swoim składzie ma także garbniki katechinowe o właściwościach witaminy P oraz olejek eteryczny o właściwościach rozkurczowych i przeciwbakteryjnych, a w dodatku także zawiera hiperycynę – związek żywicowy o działaniu bakteriobójczym, a ponadto kwasy organiczne oraz cholinę, fitosterole, pektyny, cukry, kwas askorbinowy, witaminę K i sole mineralne.

Ziele dziurawca

Właściwości dziurawca

Dziurawiec stosowano w lecznictwie od najdawniejszych czasów. Jego stosowanie zalecali Hipokrates i Pliniusz Starszy oraz Dioskurides. Uważany jest za lek uniwersalny przede wszystkim ze względu na bogaty i różnorodny skład substancji czynnych oraz wielokierunkowe działanie na organizm człowieka.

Dziurawiec na kamienie żółciowe i dolegliwości układu pokarmowego

Roślina ta ułatwia przepływ żółci do dwunastnicy i przeciwdziała zastojowi żółci w pęcherzyku żółciowym, a tym samym zapobiega tworzeniu się kamieni żółciowych. Dlatego współczesna fitoterapia poleca stosowanie dziurawca w stanach zapalnych i skurczowych dróg żółciowych, a także w przypadku zastoju żółci w pęcherzyku żółciowym, początkowych objawach kamicy żółciowej i osłabieniu czynności wątroby.

               Dziurawiec zwyczajny stosuje się także w stanach zapalnych błony śluzowej żołądka i jelit, przy zmniejszonym wydzielaniu soku żołądkowego, zgadze, wzdęciach, biegunce i bólach brzucha, ponieważ ma działanie rozkurczające mięśnie gładkie przewodu pokarmowego.

              Przy wyżej wymienionych dolegliwościach stosuje się głównie napar z ziela dziurawca. Aby go przygotować, wsypujemy łyżkę ziela do szklanki, przykryć talerzykiem i zaparzać ok. 15 minut. Pić pół szklanki 2-3 razy dziennie po jedzeniu jako środek rozkurczowy, a przed posiłkiem jako środek pobudzający wydzielanie soków trawiennych oraz żółciopędny.

Dziurawiec w kamicy moczowej

Zawarte w zielu dziurawca flawonoidy działają moczopędnie i zwiększają dobową ilość wydalanego moczu o 15-30%. W związku z tym ułatwia to usuwanie z organizmu szkodliwych produktów przemiany materii i zapobiega tworzeniu się kamieni moczowych.

Dziurawiec na depresję

Ziele dziurawca działa uspokajająco i uśmierza ból. Ponadto stosuje się go w leczeniu niepokojów i napięć nerwowych, a także przy depresjach. Można go stosować także u dzieci, które moczą się w nocy i mają lęki nocne. Działanie uspokajające dziurawiec zawdzięcza hiperycynie. Substancja ta hamuje rozkład neuroprzekaźników (serotoniny), których niedostateczna ilość w organizmie daje objawy złego nastroju, lęku, przygnębienia. Dodatkowo w kuracjach przeciwdepresyjnych stosowane są leki na bazie dziurawca. Ponadto wyciągi z dziurawca mają podobną skuteczność jak standardowe leki przeciwdepresyjne stosowane w kuracji łagodnego i średniego stopnia depresji.

Dziurawiec na bielactwo

Bielactwo to zanik pigmentu skóry. W jego leczeniu może pomóc ekstrakt z dziurawca. Preparaty podawane są doustnie, a miejsca dotknięte zmianami smaruje się sokiem lub olejem z dziurawca i naświetla promieniami ultrafioletowymi.

Dziurawiec pomocny w gojeniu ran i inne zastosowania

Dziurawiec ma także właściwości ułatwiające gojenie się ran, oparzeń, odmrożeń, ponadto działa ściągająco i antyseptycznie na błony śluzowe i uszkodzoną skórę. Stosuje się go także w schorzeniach dermatologicznych – do przemywania skóry z trądzikiem, ropniami i wrzodami. Dodatkowo olejek eteryczny z dziurawca wchodzi w skład kremów i emulsji regenerujących skórę. Ponadto używa się go do płukania gardła przy zapaleniu jamy ustnej, dziąseł i gardła.

Dziurawiec

Jak zrobić olej z dziurawca?

Ma on niespotykaną czerwoną barwę. W dodatku jego przygotowanie jest bardzo proste – potrzebujemy tylko kwiatów dziurawca i wysokiej jakości oleju słonecznikowego tłoczonego na zimno. Możemy go zrobić w litrowym słoiku. Wtedy napełniamy kwiatami słoik do połowy, spryskujemy spirytusem, aby hiperycyna mogła się rozpuścić. Wstrząsamy słoikiem i zalewamy słoik do pełna olejem. Zakręcamy i odstawiamy minimum na 2-3 tygodnie. Po tym czasie odcedzamy i przelewamy do ciemnego naczynia. Taki olej możemy stosować do masażu kolan. Świetnie pomaga na bóle i zapalenia stawów, skręcenia, stłuczenia i reumatyzm.

Przeciwwskazania i środki ostrożności

Dziurawiec jest używany w wielu dolegliwościach, jednak musimy pamiętać, że latem jego używanie może być niebezpieczne. Zawiera on bowiem substancję fotouczulającą – hiperycynę. Nasza skóra po wyjściu na słońce będzie bardziej narażona na poparzenia słoneczne. Jeśli już musimy wyjść, a stosujemy dziurawiec, stosujmy kremy z wysokim filtrem UVA i UVB.

               Preparaty zawierające dziurawiec mogą zmniejszać skuteczność niektórych leków. Nie wolno stosować dziurawca podczas kuracji z interferonem, niektórymi chemioterapeutykami przeciwnowotworowymi, indynawirem stosowanym przy leczeniu zakażeń wirusem HIV, a także antykoagulantami, takimi jak: warfaryna, cyklosporyna oraz z niektórymi doustnymi preparatami antykoncepcyjnymi.

               Osoby przyjmujące jakiekolwiek farmaceutyki powinny spożycie dziurawca skonsultować się z lekarzem, ponieważ wchodzi on w interakcje z wieloma lekami.

Źródła:

Cybula M., Wszelaki M., Wszelaki N., Dziurawiec, roślina nie(d)oceniona?, „Postępy Fitoterapii” 2005, nr 1-2.

Kościan J. Dziurawiec w mojej apteczce, „Zdrowie z natury” 2020, nr 2, czerwiec-sierpień.

Ożarowski A., Jaroniewski W., Rośliny lecznicze i ich praktyczne zastosowanie, Instytut Wydawniczy Związków Zawodowych, Warszawa 1987.

Senderski M.E., Prawie wszystko o ziołach i ziołolecznictwie, Wyd. M.E. Senderski, Podkowa Leśna 2017.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *